Publikacja "Praca organiczna w Dobrzycy w czasach zaboru pruskiego. Ludzie - organizacje - miejsca"

Publikacja popularnonaukowa ukazująca w przystępnej formie zmagania Dobrzyczan z uciskiem germanizacyjnym państwa pruskiego pod koniec XIX i na początku XX w. Podobnie jak w całej Wielkopolsce narzędziem służącym do tego celu były instytucje i organizacje zaliczające się do zapoczątkowanego jeszcze w latach trzydziestych i czterdziestych XIX w. nurtu pracy organicznej – programu szeroko zakrojonej modernizacji społeczeństwa polskiego, realizowanej przede wszystkim na drodze oświaty i pracy („oto są środki do utorowania potrzebnego gościńca”, pisał jeden z inicjatorów tych działań, doktor Karol Marcinkowski).

Praca podzielona jest na pięć części: POD PRUSKIM ZABOREM opisuje sytuację społeczno-gospodarczą i narodowościową w Dobrzycy tuż przed zakupem sąsiadującego z miasteczkiem majątku ziemskiego od niemieckiej rodziny Bandelowów przez hr. Józefa Czarneckiego (1857–1922), co stworzyło warunki do budowy dobrzyckich instytucji pracy organicznej. Część II – LUDZIE – poświęcona jest postaciom, które stały za ich powstaniem: Józefowi Czarneckiemu i jego ojcu, zasłużonemu bibliofilowi Zygmuntowi (1823–1908), proboszczom ks. Stanisławowi Nizińskiemu (1848–1932) i ks. Stanisławowi Śniatale (1878–1947) oraz działaczom społecznym i gospodarczym z miasteczka, na czele z późniejszym wieloletnim burmistrzem Stanisławem Kierczyńskim (1865–1949). Działające w Dobrzycy polskie organizacje: Bractwo Strzeleckie pw. Św. Tekli, Kółko Rolnicze, Towarzystwo Przemysłowców, Katolickie Towarzystwo Robotników Polskich, Bank Ludowy, Spółdzielnię „Rolnik” w kolejności ich powstawania opisuje część III, w której jeden z rozdziałów poświęciliśmy także strukturom mniej znanym, o których zachowały się tylko szczątkowe informacje, jak Koło Śpiewackie czy Towarzystwo „Straż”. Część IV – MIEJSCA – omawia zachowane do dziś budynki związane z pracą organiczną przełomu wieków, w tym również obiekty, które były miejscami konkurencyjnej wobec polskiej analogicznej działalności niemieckiej. Wreszcie część ostatnia – ZMAGANIA – koncentruje się na oporze Dobrzyczan wobec nasilonej polityki germanizacyjnej początku XX w. – tajnym nauczaniu języka polskiego, dramatycznym strajku szkolnym, walce wyborczej oraz równie ważnej rywalizacji gospodarczej.

Publikacja wpisuje się w cały szereg przedsięwzięć Szlaku Pracy Organicznej, którego członkiem jest również Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy zespół Pałacowo-Parkowy.

SPIS TREŚCI

s. 3 POD PRUSKIM ZABOREM

s. 6 Dziewiętnastowieczna Dobrzyca

s. 8 W cieniu germanizacji i kolonizacji

s. 11 LUDZIE

s. 12 Zygmunt Czarnecki

s. 14 Józef Czarnecki

s. 16 Ksiądz Stanisław Niziński

s. 18 Ksiądz Stanisław Śniatała

s. 20 Działacze społeczni z Dobrzycy

s. 21 ORGANIZACJE

s. 22 Bractwo Strzeleckie pw. Św. Tekli

s. 24 Kółko Rolnicze

s. 26 Towarzystwo Przemysłowców

s. 28 Katolickie Towarzystwo Robotników Polskich

s. 30 Bank Ludowy

s. 32 Spółdzielnia „Rolnik”

s. 34 Inne organizacje

s. 37 MIEJSCA

s. 38 Zespół pałacowy i folwarki

s. 40 Kościół parafialny pw. Św. Tekli, szpitalik i plebania

s. 42 Sala Bronisława Mikołajewskiego

s. 44 Budynki „Rolnika” i Banku Ludowego w Dobrzycy

s. 45 Ratusz i poczta

s. 46 Szkoły: katolicka i ewangelicka

s. 48 Dworzec kolejowy

s. 50 Kościół ewangelicki i pastorówka

s. 52 Hotel „Victoria” i sala Rudolfa Goetza

s. 53 ZMAGANIA

s. 54 W obronie języka polskiego

s. 56 Strajk szkolny

s. 58 „Swój do swego” – zmagania ekonomiczne

s. 61 Wybory i wiece

s. 62 Ku wolnej Polsce

s. 63 Wybrana bibliografia

DANE O PUBLIKACJI

TEKST: Stanisław Borowiak, współautor rozdziału o organizacjach – Szymon Balcer

KONCEPCJA TOMU: Stanisław Borowiak

DOBÓR ILUSTRACJI: Stanisław Borowiak, Kazimierz Balcer

KONSULTACJA: Kazimierz Balcer

SKŁAD, OPRACOWANIE GRAFICZNE I PROJEKT OKŁADKI: Sylwia Malchrzycka

DRUK: Super Print

OPRAWA: miękka

OBJĘTOŚĆ: 66 stron

ISBN: 978-83-969280-9-2