Zenon Purzycki
Rodzina Purzyckich herbu Dąbrowa ma swoje korzenie w XIX wieku, choć jej historia sięga wcześniejszych tradycji ziemiańskich. Pradziadek Zenona Purzyckiego, Józef Purzycki, urodzony w Przełęku, wziął udział w Powstaniu Styczniowym 1863 r., za co został zesłany na Sybir, a majątek skonfiskowany przez władze rosyjskie. Pomimo trudnych czasów, rodzina konsekwentnie powiększała posiadłości, korzystając z małżeńskich posagów i zakupów ziemskich. W XIX wieku Purzyccy osiągnęli znaczną pozycję w powiecie żuromińskim, nabywając i gospodarując na licznych majątkach, dbając o hodowlę krów i koni oraz rozwijając lokalne gospodarstwa.
W XX wieku Władysław Purzycki, dziadek Zenona, zakupił w 1907 r. majątek Przyspa o powierzchni 120 ha. Rodzina doświadczała trudności wojennych – w czasie I wojny światowej Niemcy zniszczyli pasiekę i zabrali konie. Po odzyskaniu niepodległości synowie Purzyckich wstąpili do Wojska Polskiego, uczestnicząc w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. Majątek był dziedziczony w rodzinie – największą część odziedziczył Franciszek Purzycki, ojciec Zenona. W majątku nie było prądu ani bieżącej wody, prowadzono hodowlę krów i koni, a życie rodzinne toczyło się według tradycji ziemiańskich, z hucznymi obchodami świąt.
Podczas II wojny światowej majątek w Przyspie pełnił funkcję punktu kontaktowego Armii Krajowej, a Zenon Purzycki był łącznikiem i dostawcą żywności dla żołnierzy. Po wojnie rodzina została wyrzucona przez Urząd Bezpieczeństwa, majątek rozparcelowano, budynki rozebrano, a las wykarczowano. Wiesław Purzycki, brat Zenona, kontynuował walkę z władzami komunistycznymi, co doprowadziło do jego śmierci w 1948 r., a matka Zenona wraz z nim uciekła do Częstochowy, gdzie podjęła pracę w leśniczówce Dębowiec.
Po II wojnie światowej rodzina Purzyckich doświadczyła dramatycznych prześladowań, utraty majątku i konieczności przystosowania się do nowych warunków życia w systemie komunistycznym. Pomimo tragedii i represji, tradycje rodzinne, pamięć o przeszłości i wartości ziemiańskie przetrwały, przekazywane kolejnym pokoleniom.
